Hatutan.com, (09 Agostu 2025), Díli — Iha tinan 2024, Federasaun Futeból Timor-Leste (FFTL) simu subvensaun husi Federation International Football Association (FIFA) ho Asian Football Confederation (AFC) montante orsamentu $1.656.469.

Tuir relatóriu administrasaun finansas ne’ebé aprezenta aberta iha Kongresu Anuál Estraordináriu FFTL nian iha Díli, Sábadu (09/08/2025), hatudu katak orsamentu ne’ebé hetan apoiu husi FIFA hamutuk $1.250.000 hodi gasta ba operasionál hamutuk $850.000, travel (viajen lokál no estranjeiru) hamutuk $250.000, Impostu Deduzidu iha Fonte (TDS/ Tax Deducted at Source) hamutuk $100.000.
Orsamentu ne’ebé apoiu husi Asian Football Confederation (AFC) hamutuk $406.469 no husi totál ne’e gasta ba Enhance operational hamutuk $248.220, gasta ba Ehance advantage hamutuk $118.809, gasta ba Ehance extra time hamutuk $39.469.
Domestic Competition -2024, FFTL Cup 2024 gasta osan hamutuk $86.028,41. Gasta ba futeból juveníl U-15 FIFA TDS program gasta $54.614. Iha momentu ne’e, hetan mós apoiu orsamentu husi Governu liu Ministériu Juventude Desportu Arte no Kultura (MJDAK) ba kopa juveníl U-15 hamutuk $60.000.
Iha kopa futeból U-18 hetan apoiu husi AFC Enhance Pass ho orsamentu hamutuk $74.990. Kopa ba U-18 hetan mós apoiu husi FIFA ho orsamentu hamutuk $34.100.
Atividade ba selesaun nasionál senior mane no feto iha tinan 2024 kualifikasaun ba jogu AFC hala’o iha Bali-Indonézia bainhira Timor-Leste kontra Mongolia gasta osan hamutuk $36.781,68, gasta ba operasaun hamutuk $31.350. Eventu ba ASEAN Mitsubishi Eletric Cup 2024 ne’ebé organiza husi ASEAN Football Federation (AFF) gasta orsamentu hamutuk $84.000. ASEAN Women’s Cup ne’ebé hala’o iha Laos selesaun Timor-Leste ba kompete gasta osan hamutuk $16.000.00.
Iha parte seluk, kona-bá selesaun nasionál Youth Man nian Timor-Leste reprezenta selesaun U-16 gasta osan hamutuk $33.055. Husi orsamentu ne’e hetan mós apoiu balun husi MJDAK hamutuk $24.930 no FIFA apoiu $8.125.
Iha parte U-19 nian hala’o jogu FIFA Friendly Match gasta osan hamutuk $34.812. Husi orsamentu ne’e apoiu mós husi MJDAK hamutuk 24.930 no husi FIFA hamutuk $ 9.882.
Kona-bá kualifikasaun AFC ba U-20 gasta orsamentu FIFA nian hamutuk $27.650.00., Orsamentu ne’ebé gasta ba atividade sira hanesan formasaun ba arbitrajen sira gasta orsamentu hamutuk $49.000.00, hala’o atividade formasaun ba árbitru sira futeból bazíku futsál nian iha munisípiu sira hanesan Baucau, Liquiça , Manatutu, formasaun ba abitrajen sira iha Dili, nune’e mós ba FIFA refrece course ba ema na’in-32 hahú 15-21 fulan-Abríl 2024.
Kona-bá kongresu ordináriu ne’ebé hala’o iha loron 09 fulan-Janeiru 2024 hetan apoiu orsamentu husi AFC hamutuk $14.000, kongresu estraordináriu iha loron 24 fulan-Outubru 2024 gasta osan hamutuk $27.766.
Kongresu Estraordináriu Annual FFTL bá dala-XII ne’e aprova relatóriu anuál tinan 2024 nian ho votu unanimidade, a-favor 21, kontra zero no abstensaun zero husi husi Asosiasaun Futeból hamutuk 21.
Prezidente FFTL, Nilton Telmo Gusmão dos Santos hateten kongresu ne’e nu’udár kalendáriu ida tuir estatutu FFTL nian hodi aprova relatóriu finansa no mós relatoriu programa ne’ebé halo ona iha tinan kotuk 2024. Nune’e parte hotu bele haree hamutuk relatóriu no rezultadu servisu sira-ho transparente.
Nia dehan, ida-ne’e hatudu bá FFTL katak asosiasaun membru sira, sinerjia ida ne’ebé di’ak entre asosiasaun, membru no Federasaun Futeból Timor-Leste, atu bele haree bá oin ida-ne’ebé dook liu bá destinu FFTL.
“Agradese tebes bá asosiasaun membru sira nia partisipasaun ho sira nia kometimentu atu hamutuk ho FFTL hodi bele transforma ita-nia futeból sai nu’udar orgullu nasionál,” Nilton Telmo Gusmão dos Santos afirma.
Nia afirma kongresu ne’e la’o di’ak, espera katak tempu kontinua halo fatin servisu bá futeból bá iha rai-laran, atu nune’e, bele fó espasu barak liubá komada juventude sira hodi, halo atividade desportivu, hasae talentu iha atividade futeból sira, atu bele eleva liután futeból Timor-Leste bá nivel rejionál no mós internasionál, nune’e sai hanesan orgullu bá Timoroan hotu no espesiál bá sosiedade hadomi futeból.
Primeiru Vise-prezidente Konfederasaun Desportu Timor-Leste (CDTL) Inocêncio Araújo da Silva hateten, Konfederasaun Desportu Timor-Leste hanesan umbrella polítika atu hadi’a instituisaun sira iha desportu ninian liu-liu Federasaun Desportivu sira.
Nia dehan, tanba beibeik ona iha Federasaun sira barak mosu konflitu interese iha organizasaun, entaun hanesan Konfederasaun Desportu Timor-Leste buka maneira oinsá atu halo fortalesimentu institusionál bá iha órgaun Desportu sira iha CDTL rasik mós.
“Iha lideransa sira Federasaun Desportivu sira kompleksu la’ós buat hotu la’o di’ak, ita haree iha organizasaun mundiál Desportu ne’e Futeból maka boot, inklui iha Timor-Leste. Iha sede rasik iha jestór rasik bá finanseiru,” nia hateten.
Konfederasaun Desportu Timor-Leste ekoraza kongresista sira katak kongresu ida-ne’e, bá bainhira iha relatóriu sira iha ezekusaun orsamentu organizasaun nian no mós atividade sira ne’ebé maka durante periodu tinan ida-ne’e halo aprezentasaun buat ne’ebé di’ak tenke hateten di’ak, buat ne’ebé presiza atu mellora bá tinan oin tenke ko’alia, la bele nonook de’it depois bá iha kotuk forma ekipa halo konferénsia imprensa ida-ne’e ladún di’ak.
Nia esplika dezenvolvimentu futeból iha Timor-Leste atu susesu depende bá asembleia ne’e, depende bá kongresista sira hotu imi nia vizaun imi nia misaun iha Munisípiu sira maka bele kontribui bá dezenvolvimentu Futeból iha Timor-Leste.
Ho nune’e nia husu bá Prezidente Asosiasaun Munisipál sira, tenke assume kargu ne’e iha buat tolu, hanesan, fó sakrifísiu, pasiénsia, investe tempu hodi dezenvolve.
Fevereiru 2026, Eleisaun ba Estrutura FFTL
Iha biban ne’e, Prezidente FFTL, Nilton Telmo Gusmão dos Santos, deklara katak kongresu atu hili estrutura foun FFTL períodu 2026-2030 sei hala’o iha fulan-Fevereiru 2026.
“Iha oportunidade ida-ne’e, ha’u deklara katak prósimu kongresu eletivu ne’ebé atu ita bele hili fali estrutura foun ba ita-nia FFTL iha fulan-Fevereiru 2026 no kona-ba loron sei fó-sai iha tempu tuirmai,” Nilton Telmo Gusmão dos Santos hateten iha nia nia diskursu iha ambitu Kongresu Estraordináriu FFTL nian ne’e.
Nia dehan kongresu ne’ebé hala’o, timoroan hotu ne’ebé hadomi futeból bele prepara-aan hodi kompete, nune’e bele dezenvolve di’ak liután futeból iha nasaun ida-ne’e.
Iha biban ne’e mós nia informa, atividade bá klube sira-ne’ebé hamahan-aan iha Liga Futeból Timor-Leste (LFTL), FFTL sei realiza tasa federasaun nian sei tau hamutuk klasifikasaun primeiru-kuartu husi Primeira Divizaun hodi joga hamutuk ho primeira no segunda klasifikasaun husi Segunda Divizaun nian.
Nia dehan, ida-ne’e atu fó biban bá klube sira hodi bele kapitaliza sira-nia aan iha atividade ne’ebé organiza husi FFTL.
“Ha’u garante katak atividade sira-ne’e bele insentiva hikas ita-nia klube sira atu bele hetan fali sira-nia forsa finanseira, tanba iha mídia sosiál ema hahú ko’alia ona kona-ba ida-ne’e. Tanba ne’e mak ita buka atu organiza atividade sira-ne’e hodi bele hetan baze klube sira-nian, ba mós sira-nia adeptu sira. Ida-ne’e mak ita buka atu hala’o iha tinan ikus ida-ne’e,” Nilton hateten.
Asosiasaun Futeból Sira Sei Hili Fali Nilton Lidera FTTL
Prezidente Klube Kampiaun Primeira Divizaun LFTL, José Luís de Oliveira hateten Karketu FC mantein iha nia pozisaun hodi fó nafatin apoiu másimu ba Nilton Gusmão atu avansa iha kongresu tinan oin tanba nia ema ida-ne’ebé iha duni paixaun ba futeból, nia lideransa konsege rezolve problema barak iha FFTL.
“Ha’u atu hateten de’it katak kongresu anuál tinan 2024 nian, buat hotu la’o di’ak, lideransa ida oin seluk la hanesan lideransa ida uluk, hatudu husi votu ne’ebé maka ita hotu haree ohin ita hotu sai sasin kada votasaun maioria a-favór,” José Luís de Oliveira hateten.
Nia haktuir, ida-ne’e hatudu katak tempu to’o ona lideransa bá FTTL tenke hanesan Nilton Telmo Gusmão dos Santos, nia hatudu lideransa ne’ebé di’ak, durante ne’e dívida barak iha FFTL maibé Nilton uza meiu seluk rezolve ona.
Iha oportunidade hanesan, Prezidente Asosiasaun Futeból Munisípiu Baucau, Marito da Costa Belo hateten sira sei apoiu figura ne’ebé haree di’ak hodi lidera FFTL bá-oin.
“Konserteza ita sei haree, maibé ita tenke apoiu ema ne’ebé di’ak mak bá lidera. Prezidente ida agora ita rasik haree ho matan, nia halo buat di’ak barak, iha-ne’ebé la’ós halo iha nasionál de’it maibé bele to’o iha munisípiu sira hotu. Ida-ne’e mak nia orgullu,” Marito Belo afirma.
MJDAK Nelio Isaac Sarmento La Konsidera Karta Konvite FFTL
Ministru Juventude Desportu Arte no Kultura, Nelio Isaac Sarmento, la konsiderasaun ba karta konvite husi FTTL atu partisipa no halo abertura ba kongresu anuál bá dala-XII FFTL nian ne’e.
Preokupasaun ne’e hato’o husi Prezidente Federasaun Futeból Timor-Leste Nilton Telmo Gusmão dos Santos bá jornalista sira hafoin remata kongresu anuál FFTL iha Palm Spreang, Dili.
Prezidente FFTL ne’e hateten se Ministru Juventude Desportu Arte no Kultura, Nelio Isaac Sarmento la marka prezensa mós pronunsia buat ruma bá FTTL ka bele delega reprezentante ruma.
“Ha’u hanoin la marka prezensa tenke pronúnsia buat ruma, ne’ebé o que sertu ami Federasaun Futeból Timor-Leste, halo karta husu audiénsia atu hasoru, maibé infelizmente ita nia Ministru nia servisu barak liu, la fó importánsia bá atividade sira ne’ebé tutela duni bá Ministériu ida-ne’ebé ko’alia dehan Desportu no Juventude,” Nilton Telmo Gusmão dos Santos hateten.
Lideransa FFTL ne’e haktuir, kongresu anuál ne’e ko’alia kona-bá juventude no Desportu espesiál futeból, maibé ministru sira haree dehan ida-ne’e hanesan la’ós parte husi MJDAK nia programa, sira la fó importánsia no sira sente katak di’ak liu halo rivalidade entre Governu ho FFTL, inves sira ka Ministru ne’e maka hako’ak Federasaun hodi fó forsa bá Federasaun sira atu nune’e bele halo atividade iha rai RDTL ida-ne’e.
“Ezemplu konkretu seluk ne’ebé maka ha’u hakarak dehan, no ha’u tenke dehan futeból iha Munisípiu sira hahú la’o asosiasaun Munisípiu sira hahú halo atividade, ne’ebé laiha autorizasaun atu uza kampu futeból sira ne’ebé iha munisípiu sira,” Nilton hateten ho espresaun la kontenti.
Hanesan Prezidente Federasaun Futeból Timor-Leste Nilton Telmo Gusmão dos Santos la hatene objetivu saída maka Ministru Nelio Isaac hakarak hatudu bá públiku hodi proibi asosiasaun munisípiu sira labele utiliza kampu hodi bá atividade futeból, sei Timor iha kampu futeból la bele uza atividade futeból, estadu investe atu halo saída.
Nilton hateten nu’udar prezidente Federasaun futeból Timor-Leste kontinua no hakru’uk husu nafatin audiénsia atu hasoru atu bele ko’alia destinu Futeból Timor-Leste nian, maibé infelizmente sasán sira ne’e hotu la akontese.
“Ohin, imi haree rasik ate serimónia kongresu de’it mós ita nia Exelénsia Ministru Nelio Isaac Sarmento lakohi mai, sosiedade hadomi futeból Timor-Oan sira imi maka hatene, haree buat sira ne’e halo bá, ida-idak ninian, ha’u la bele responde tanba saída maka nia la mai reprezentante mós sira la haruka ami komunika ate ultima ora ohin mós tenta telefone nafatin maibé laiha resposta,” Nilton hateten.
Jornalista: Marcelino Tomae
Leave a Reply